Giriş

Müasir biznes mühitində şirkətlərin uzunmüddətli uğuru yalnız maliyyə və texnologiya ilə deyil, insan kapitalının düzgün planlaşdırılması ilə birbaşa əlaqəlidir. Bu nöqtədə İnsan Resurslarının Strateji Planlaşdırılması (Strategic Human Resource Planning – SHRP) təşkilatın gələcək hədəflərinə uyğun olaraq insan resurslarının sistemli şəkildə idarə olunmasını təmin edən əsas mexanizm kimi çıxış edir.

İnsan Resurslarının Strateji Planlaşdırılması nədir?

İnsan resurslarının strateji planlaşdırılması — təşkilatın missiyası, vizyonu və biznes strategiyası ilə uyğun şəkildə, mövcud və gələcək işçi ehtiyaclarının qabaqcadan müəyyənləşdirilməsi, inkişaf etdirilməsi və idarə olunması prosesidir.

Bu proses aşağıdakı suallara cavab verir:

• Gələcəkdə hansı bacarıqlara ehtiyacımız olacaq?

• Mövcud işçi heyəti bu ehtiyacları ödəyə biləcəkmi?

• Hansı risklər və boşluqlar mövcuddur?

• İnsan kapitalı biznes strategiyasını necə dəstəkləyir?

Strateji HR Planlaşdırmasının əsas məqsədləri

İnsan resurslarının strateji planlaşdırılmasının əsas məqsədləri bunlardır:

• Doğru insanı, doğru zamanda, doğru mövqeyə yerləşdirmək

• İşçi çatışmazlığı və ya artıqlığının qarşısını almaq

• Bacarıq boşluqlarını əvvəlcədən müəyyən etmək

• İşçi dövriyyəsini (turnover) azaltmaq

• Performans və məhsuldarlığı artırmaq

• HR xərclərini optimallaşdırmaq

Strateji HR Planlaşdırmasının əsas mərhələləri

1. Biznes strategiyasının təhlili

HR strategiyası heç vaxt biznes strategiyasından ayrı ola bilməz. İlk mərhələdə:

• Şirkətin uzunmüddətli hədəfləri

• Böyümə planları

• Yeni bazarlar və layihələr təhlil edilir.

2. Mövcud insan resurslarının analizi

Bu mərhələdə şirkətin hazırkı işçi potensialı qiymətləndirilir:

• İşçi sayı və strukturu

• Bacarıqlar və kompetensiyalar

• Yaş strukturu

• Performans göstəriciləri

• Əvəzləmə (succession) riski

3. Gələcək işçi ehtiyaclarının proqnozlaşdırılması

Biznes hədəflərinə uyğun olaraq:

• Hansı vəzifələr artacaq?

• Hansı bacarıqlar köhnələcək?

• Hansı yeni rollar yaranacaq? kimi suallar cavablandırılır.

4. Bacarıq boşluqlarının müəyyən edilməsi

Mövcud vəziyyətlə gələcək ehtiyaclar müqayisə edilir və:

• Təlim ehtiyacları

• Yeni işə qəbul planları

• Daxili rotasiya imkanları müəyyənləşdirilir.

5. HR strategiyalarının hazırlanması

Bu mərhələdə konkret həll yolları seçilir:

• İşə qəbul strategiyası

• Təlim və inkişaf proqramları

• Performans idarəetmə sistemi

• Motivasiyalı əmək haqqı və bonus mexanizmləri

• Liderlik və ehtiyat kadr planlaması

6. İcra və monitorinq

Hazırlanan planlar tətbiq edilir və davamlı olaraq:

• KPI-lar

• HR hesabatları

• Analitika və göstəricilər əsasında qiymətləndirilir.

Strateji HR Planlaşdırmasının şirkətlər üçün faydaları

Strateji yanaşma tətbiq edən təşkilatlar:

• Daha çevik və dayanıqlı olur

• Dəyişikliklərə daha tez uyğunlaşır

• İşçi məmnuniyyətini artırır

• Rəqabət üstünlüyü qazanır

• HR qərarlarını data əsaslı verir

Azərbaycanda Strateji HR Planlaşdırmasının əhəmiyyəti

Azərbaycanda bir çox şirkətlər hələ də HR-ni əsasən operativ funksiya kimi görür. Lakin:

• Rəqabətin artması

• Gənc işçi bazarının dəyişkənliyi

• İstedadların xaricə axını
  strateji HR planlaşdırmasını zəruri edir.

Strateji HR yanaşması olmayan təşkilatlar uzunmüddətli dövrdə kadr çatışmazlığı və yüksək dövriyyə ilə üzləşirlər.

Nəticə

İnsan resurslarının strateji planlaşdırılması artıq seçim deyil, zərurətdir. Uğurlu şirkətlər HR-ni sadəcə inzibati funksiya kimi deyil, biznesin strateji tərəfdaşı kimi idarə edirlər. Doğru planlaşdırma isə davamlı inkişafın əsas açarıdır.

HR Option, insan resursları inkişaf və təlim mərkəzi

Source: SHRM, CIPD, Harvard Business Review, McKinsey & Company, World Economic Forum