İnsan Resursları (HR) funksiyası müasir təşkilatlarda yalnız işə qəbul, sənədləşmə və performans qiymətləndirməsi ilə məhdudlaşmır. HR tərəfindən verilən qərarlar birbaşa və dolaylı şəkildə insanların psixoloji vəziyyətinə, ailə münasibətlərinə və ümumi sosial davranışlarına təsir göstərir. İş mühiti insanın gündəlik həyatının əsas hissəsi olduğuna görə, bu mühitdə yaşanan ədalətsizlik və ya yanlış qərarlar fərdin şəxsi həyatına daşına bilir.

HR əməkdaşı tərəfindən yazılan bir töhmət, əgər obyektiv əsaslara söykənmirsə, işçidə güclü stress və dəyərsizlik hissi yarada bilər. Bu stress yalnız iş yerində qalmır, ev mühitinə də ötürülür. Psixoloji tədqiqatlar göstərir ki, işlə bağlı emosional gərginlik ailədaxili münasibətlərdə aqressiya, səbrsizlik və ünsiyyət problemlərinə səbəb olur.

Yanlış performans dəyərləndirməsi də eyni dərəcədə təhlükəlidir. Əgər HR əməkdaşı işçinin real bacarıqlarını, potensialını və inkişaf ehtiyaclarını düzgün analiz etmirsə, həmin işçi lazımi təlim və inkişaf imkanlarından məhrum qalır. Bu isə uzunmüddətli perspektivdə şəxsin peşəkar inkişafını zəiflədir. İnkişaf etməyən əməkdaş zamanla motivasiyasını itirir və özünə inamı azalır.

Təlim ehtiyaclarının səhv müəyyən edilməsi attestasiyalarda aşağı nəticələrə səbəb ola bilər. Aşağı attestasiya nəticəsi isə çox zaman işdən azad edilmə və ya karyera dalanına düşmə ilə nəticələnir. İşini itirən insan yalnız maliyyə çətinliyi yaşamır, eyni zamanda sosial status itkisi və psixoloji sarsıntı ilə üzləşir. Bu vəziyyət ailədə gərginlik, depressiya və sosial izolyasiya riskini artırır.

HR-ın empati qabiliyyəti burada kritik rol oynayır. İnsan faktorunu nəzərə almayan HR qərarları sosial zəncirvari təsir yaradır. Bir işçinin iş yerində yaşadığı ədalətsizlik onun ailəsinə, uşaqlarına və yaxın çevrəsinə ötürülür. Beləliklə, HR qərarları cəmiyyətin ümumi emosional sağlamlığına qədər uzanan təsir dairəsinə malik olur.

Müasir HR yanaşmaları insan mərkəzli olmağı əsas prinsip kimi qəbul edir. Ədalətli performans ölçümü, şəffaf geribildirim və inkişafyönümlü təlim planlaması yalnız şirkət nəticələrini deyil, eyni zamanda sosial rifahı qoruyur. İşçilərin psixoloji təhlükəsizlik hissi onların ailə həyatında daha balanslı və sağlam münasibətlər qurmasına kömək edir.

Tədqiqatlar göstərir ki, iş yerində ədalət hissi yüksək olan əməkdaşlar daha az stress yaşayır və bu da ailədaxili münasibətlərə müsbət təsir edir. HR-ın sosial məsuliyyəti məhz burada başlayır. HR yalnız şirkət üçün deyil, dolayısı ilə cəmiyyət üçün də qərar verən bir funksiyadır.

Nəticə etibarilə, HR qərarları yalnız əmək müqaviləsi çərçivəsində qiymətləndirilməməlidir. Bu qərarların insan həyatına, ailə münasibətlərinə və sosial davranışlara təsiri nəzərə alınmalıdır. Güclü və etik HR sistemi sağlam cəmiyyətin formalaşmasına xidmət edən əsas mexanizmlərdən biridir.

HR Option

Qaynaq: World Health Organization, Harvard Business Review, CIPD, American Psychological Association.